Uitdaging
De Gedempte Zuiderdokken waren een langwerpig, grijs plein in het zuiden van Antwerpen. Terwijl de wijk Het Zuid uitgroeide tot een culturele hotspot, bleven de dokken een weinig inspirerend, verhard oppervlak. De vroegere havenfunctie en de massale verharding zorgden ervoor dat regenwater nauwelijks kon infiltreren, met risico op overbelasting van het rioleringsstelsel. De aanleg van ondergrondse parkeergarages maakte slim waterbeheer noodzakelijk.
Aanpak
In 2015 besliste de stad dat er iets nieuws moest gebeuren. De Sinksenfoor verhuisde naar Spoor Oost, het parkeren ging ondergronds, en er kwam ruimte voor een volledige heraanleg. De stad stelde intendant Aglaée Degros aan om alle ideeën en wensen van Antwerpenaars te bundelen. Het ontwerp integreert regentuinen, wadi's, speelheuvels, samentuinen, een stiltetuin en een formeel sportveld. Duurzaamheid zit ook in de materialisatie: kasseien, natuursteen en kolommen uit de voormalige dokken en hangars werden hergebruikt.
Resultaat
Een stadspark van acht hectare met een grote verscheidenheid aan sferen en functies. De ontharding speelt een cruciale rol in het waterbeheer van het park en de omliggende wijk. € 2,3 miljoen EFRO-subsidie droeg bij aan de financiering. Het park combineert natuur in de stad met divers stedelijk gebruik.
Leerpunten
- Een intendant als tussenschakel tussen burgers en ontwerpteam helpt om complexe participatieprocessen te begeleiden.
- Ondergronds parkeren maakt bovengrondse vergroening mogelijk — maar vereist slim waterbeheer.
- Hergebruik van materialen uit de bestaande site (kasseien, natuursteen, kolommen) versterkt de identiteit van het park en verlaagt de ecologische voetafdruk.
- Een project van deze schaal vraagt een gefaseerde aanbesteding — het Zuidpark werd in twee delen aanbesteed.
- EFRO-subsidies zijn een reële financieringsbron voor grootschalige stedelijke vergroeningsprojecten.
FAQ
- Hoe groot is het Zuidpark? Meer dan 8 hectare (80.000 m²), wat het een van de grootste recente stadsparken in Vlaanderen maakt.
- Wat kostte het project? € 42 miljoen inclusief btw, waarvan € 2,3 miljoen EFRO-subsidie. De aanlegkosten exclusief btw en studiekosten bedragen € 34,7 miljoen.
- Wat stond er vroeger? De Gedempte Zuiderdokken — een voormalig havengebied dat dienstdeed als parking en evenemententerrein.
- Hoe wordt het regenwater beheerd? Via regentuinen en wadi's die zichtbaar en onzichtbaar water infiltreren. Het systeem compenseert het feit dat ondergrondse parkeergarages de infiltratiecapaciteit van de bodem verminderen.
Erkenning
Eerste plaats in de categorie ‘Wijkparken’ tijdens de Openbaargroen-awards 2025
Label ‘PLUSgroen’ tijdens de Openbaargroen-awards 2025
Label ‘Klimaatbestendig project’ tijdens de Openbaargroen-awards 2025