Plannen en ontwerpen
Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV) — Het kader voor ruimtelijk beleid in Vlaanderen. Vermindering van ruimtebeslag en verharding is een centrale doelstelling. Gemeenten vertalen dit naar lokale beleidsplannen.
Natuurherstelwet (EU Verordening 2024/1991) — De Europese verordening verplicht lidstaten om tegen 2030 minstens 20% van hun land- en zeeoppervlak te herstellen. Voor stedelijke ecosystemen geldt een specifieke doelstelling: geen nettoverlies van stedelijk groen en boomkroonbedekking, met een stijgende trend.
Vlaams Houtkantenplan — Het actieplan voor het behoud en herstel van houtkanten in Vlaanderen. Relevant voor gemeenten die houtkanten willen beschermen of heraanplanten.
Aanbesteden en gunnen
Wet Overheidsopdrachten (2016) — De basiswetgeving voor alle overheidsopdrachten. Gemeenten kiezen uit openbare procedure, niet-openbare procedure, onderhandelingsprocedure of mededingingsprocedure met onderhandeling.
Standaardbestek 250 (SB250) — Het standaardbestek voor de wegenbouw in Vlaanderen. Bevat ook de specificaties voor groenaanleg bij wegeniswerken: plantvakken, boomputten, groeizones en waterbeheer.
Typebestekken Groenaanleg — Modellen voor bestekken specifiek voor groenaanleg, beschikbaar via de VVOG en het Proefcentrum voor Sierteelt.
Aanleggen en uitvoeren
Europese Standaard Boombescherming — Richtlijnen voor het beschermen van bestaande bomen tijdens bouwwerken. Beschermingszones, wortelprotocollen en toezicht tijdens uitvoering.
Praktijkgids bermbeheer — Richtlijnen van het Agentschap voor Natuur en Bos voor ecologisch bermbeheer langs wegen en waterlopen. Maaidata, maairegimes en verschralingstechnieken.
Geïntegreerde gewasbescherming (IPM) — Sinds 2015 zijn professionele gebruikers verplicht om pesticiden zo veel mogelijk te vermijden. Voor openbare besturen geldt een nulgebruik van pesticiden op verharde oppervlakken en in kwetsbare gebieden.
Beheren en opvolgen
Bermbesluit (1984, gewijzigd 2019) — Verbiedt het maaien van bermen tussen 15 juni en 15 september, met uitzonderingen voor verkeersveiligheid. Gemeenten moeten een maaibeheerplan opstellen.
Bomenverordening — Gemeenten kunnen via een eigen verordening de bescherming van waardevolle bomen regelen. Het kappen van bomen met een stamomtrek van meer dan 1 meter vereist doorgaans een omgevingsvergunning.
Biodiversiteitsrapportage — In het kader van de Natuurherstelwet moeten lidstaten elke zes jaar rapporteren over de toestand van hun stedelijke ecosystemen. Gemeenten die nu al meten, lopen vooruit op deze verplichting.
FAQ: veelgestelde vragen over regels en advies
- Welke wetgeving is het belangrijkst voor een groenambtenaar?
De Natuurherstelwet (Europees niveau), het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (Vlaams niveau) en de lokale bomen- of groenverordening (gemeentelijk niveau) vormen samen het kader. - Mag ik pesticiden gebruiken op openbaar domein?
Nee. Openbare besturen mogen sinds 2015 geen pesticiden meer gebruiken op verharde oppervlakken en in kwetsbare gebieden. Op andere terreinen geldt de IPM-verplichting. - Waar vind ik een model-bestek voor groenaanleg?
Via de VVOG, het Proefcentrum voor Sierteelt en het Standaardbestek 250 (SB250) voor groenaanleg bij wegeniswerken.