Londerzeel telt net geen 20 000 inwoners en maakt deel uit van de Vlaamse groene gordel rond Brussel. De gemeente erkent haar kwetsbaarheid – vooral op het vlak van waterhuishouding – en verschuift stapsgewijs het lokale beleid van verharding naar ontharding.
Volgens rapportering van het Departement Omgeving werd in Vlaanderen in 2023 nog eens 5.250 hectare extra verhard. Iedere twee minuten verdwijnt het equivalent van een padelveld aan onverharde oppervlakte. Tegelijk behoort Londerzeel tot een kleine groep gemeenten waar het omgekeerde gebeurde: daar verdween in 2023 ruim 145 vierkante meter verharding, ongeveer 0,4 % van de gemeentelijke oppervlakte.
De gemeente hanteert het uitgangspunt dat “het goede voorbeeld geven” nodig is, want ontharden gebeurt niet vanzelf. In haar meerjarenplan met looptijd 2020-2025 staat expliciet dat het landelijke, leefbare en groene karakter van Londerzeel behouden en versterken moet worden. Het is dan ook geen toeval dat recent scholenomgevingen en straatvernieuwingsprojecten in het teken staan van vergroening, waterinfiltratie en leefkwaliteit.
Een concreet project vond plaats in de Deiselsstraat: tien woningen kregen hun kiezelstrook vervangen door een bloemenperk en de opritten werden uitgevoerd in waterdoorlatend materiaal. Het initiatief diende als proefproject, de gemeente wilde aantonen dat het anders kon, ondanks initiële weerstand van bewoners die zich zorgen maakten over manoeuvreerruimte van hun wagen. Toen een vrachtwagen de draaicirkel testte, bleek die angst ongegrond te zijn. De bewoners stelden daarna zelf vragen om hun kiezelstrook ook te laten aanpakken.
Ook aan de schoolpoort van het Virgo Sapiensinstituut werd verharding vervangen door groen: van een deel van de rijbaan werd de verharding herleid tot enkel fietsers en voetgangers, terwijl oud betonnen straatdek werd omgevormd tot zitbanken — een bescheiden vorm van circulaire economie.
De gemeente biedt daarnaast ook ondersteuning aan particulieren: via de organisatie Tuinrangers kunnen inwoners sinds 2023 gratis begeleiding krijgen bij het ontharden van voortuinen of tuinen, het stellen van biologische gazons, of het aanleggen van bijenvriendelijke beplanting. Op gemeentelijke website wordt expliciet verwezen naar een premieregeling voor wie verharding vervangt door groen.
Voor de gemeente is de boodschap helder: het gaat niet enkel om één enkele straat of oprit, het gaat om een omslag in hoe gemeente en inwoners denken over verharding, groen en de toekomst van hun leefomgeving. En daarin speelt een voortuintje even goed een rol als de grote heraanleg in een schoolomgeving. Het geheel is onderdeel van een bredere beweging waarbij verharding plaatsmaakt voor biodiversiteit, leefbaarheid en klimaatrobuustheid.
Londerzeel laat zo zien dat ontharden geen abstract begrip hoeft te blijven, maar concreet vorm krijgt in huiskamers, voortuinen, straten en schoolpoorten.
Meer info: Heldenplein Londerzeel
Bron foto: Tijdelijke heraanleg van de Ursulinenstraat tot wandelboulevard (Heldenplein Londerzeel) © Stramien
