Het dubbelprobleem van te veel verharding
Vlaanderen is een van de meest verharde regio’s van Europa. Straten, pleinen, parkings, opritten en daken vangen regenwater op dat traditioneel via straatkolken en rioleringen wordt afgevoerd naar waterlopen. Dat systeem werkt — tot het niet meer werkt. Bij hevige buien raakt het overbelast, met wateroverlast, overstromingen en overstortend afvalwater tot gevolg. Tegelijkertijd verdwijnt schoon regenwater uit het lokale watersysteem, wat de grondwatertafel verlaagt en droogteproblemen verergert.
Het antwoord op beide problemen is hetzelfde: regenwater lokaal vasthouden in plaats van het zo snel mogelijk af te voeren. Minder verharding en meer groen laten water infiltreren, waardoor het trager doordringt, de bodem bevochtigt en bomen en planten van vers water voorziet. Dit is wat de Vlaamse overheid stimuleert onder de term groenblauwe dooradering.
De technieken die werken
Een effectieve aanpak combineert vier soorten ingrepen die elkaar versterken.
Wadi’s en infiltratiezones
Wadi’s zijn verlaagde zones die regenwater tijdelijk opvangen en laten infiltreren. Ze vallen na één à twee dagen terug droog en versterken tegelijk de biodiversiteit. Ook infiltratiezones langs straten of gebouwen helpen om regenwater lokaal vast te houden.
Waterdoorlatende en waterpasserende verharding
Waar verharding nodig blijft, kan ze waterdoorlatend worden uitgevoerd. Grasdallen, klinkers met brede voegen, gerecupereerde kasseien met open voegen en doorlatende asfaltmengsels laten regenwater in de bodem zakken in plaats van het af te voeren.
Afkoppeling en scheiding van waterstromen
Door daken af te koppelen van de riolering en regenwater te scheiden van afvalwater, kan het water worden geleid naar wadi’s, infiltratiezones, regenwaterputten of regentuinen. Zo ontstaat een lokaal watersysteem dat minder druk zet op de riolering.
Onder- en bovengrondse buffers
Regenwater kan tijdelijk worden opgeslagen in ondergrondse buffers (kratten, infiltratiebuizen) of bovengrondse buffers (vijvers, open waterpartijen). Deze buffers vertragen de afvoer, verminderen piekbelasting en voorzien groen van water tijdens droge periodes.
Wat kan jouw gemeente doen?
Vier stappen die elke gemeente vandaag al kan zetten, onafhankelijk van de omvang.
Identificeer de hotspots
Waar stroomt regenwater ongebruikt weg? Waar raakt de riolering het vaakst overbelast? Straten, parkings en verharde zones zijn vaak de eerste kandidaten voor ingrepen.
Grijp elke heraanleg aan als kans
De grootste klimaatwinsten zitten in reguliere wegenwerken. Een straat die toch open moet, biedt een kans om ontharding, infiltratie en waterdoorlatende materialen te integreren zonder aparte budgetten.
Werk met circulaire materialen
Gerecupereerde kasseien of klinkers kunnen opnieuw worden gelegd met bredere voegen, waardoor ze waterdoorlatend worden. Zo combineer je circulair hergebruik met duurzaam waterbeheer.
Ontwerp straten zonder kolken
Door bewust te kiezen voor een ontwerp dat water rechtstreeks naar groen, wadi’s of infiltratiezones leidt, bouw je een watersysteem dat vertrekt van infiltratie in plaats van afvoer. Dit levert een veel robuuster resultaat op dan het klassieke model met kolken en riolering.
Aan de slag
Zoek je een tuinaannemer met ervaring in waterbeheer, wadi's of ontharding? Via de zoekmodule filter je op regio en expertise.
FAQ: veelgestelde vragen over regenwater en ontharding
- Wat is een wadi?
Een verlaagde begroeide zone die regenwater tijdelijk opvangt en laat infiltreren in de bodem. Bij hevige regen loopt hij vol - binnen een of twee dagen valt hij weer droog. - Wat is ontharding?
Het vervangen van verharding (asfalt, beton, klinkers) door open bodem, groen of waterdoorlatende materialen. Doel: water lokaal laten infiltreren. - Waarom is lokaal regenwaterbeheer belangrijk?
Het vermindert wateroverlast bij hevige buien én voedt het grondwater in droge periodes. Eén aanpak voor twee problemen. - Wat is groenblauwe dooradering?
Het principe om groen en water als verbonden netwerk doorheen de publieke ruimte te laten werken, in plaats van als afzonderlijke elementen. - Kan dakwater gebruikt worden om parken te irrigeren?
Ja. Park De Brouckere in Torhout koppelde 4.200 m² dakoppervlak af en leidt het water naar wadi's en regentuinen. - Welke subsidies bestaan er?
Onder meer projectoproepen rond ontharding (Operatie Perforatie), subsidies voor groenblauwe infrastructuur en klimaatadaptatiebudgetten.